نکروز دندان یا چیزی که با عنوان مرگ پالپ دندان هم شناخته میشود یکی از مشکلات رایج و خطرناک در حوزهی دندانپزشکی است که در اثر آسیب شدید به پالپ یا همان بافت زنده دندان ایجاد میشود. پالپ قسمت داخلی ساختار دندان است که شامل عصبها، رگهای خونی و سلولهای مختلف هم میشود. زمانی که این بافت به دلیل عفونت، پوسیدگی عمیق، ضربه یا عوامل دیگر از بین میرود، به آن نکروز دندان یا نکروز پالپ گفته میشود.
نکروز همیشه هم با درد همراه نیست و گاهی بعضی افراد اصلا متوجه مشکل نمیشوند یا تصور میکنند خودبهخود برطرف شده. در حالی که با از بین رفتن پالپ اطراف ریشه عفونت و آبسه تشکیل میشود و به همین دلیل تشخیص و درمان به موقع اهمیت زیادی دارد.
برای دریافت خدماتی مثل ایمپلنت دندان، جراحی دندان نهفته یا جراحی کیست و تومور سرطانی دهان میتوانید با شمارههای کلینیک دکتر پاچناری در زعفرانیه تهران تماس بگیرید. ۰۲۱۲۶۲۰۵۶۱۰ – ۰۹۹۱۲۷۴۱۰۲۷
نکروز دندان چیست؟
نکروز دندان همانطور که گفتیم به معنی مرگ بافت زندهی داخلی ساختار دندان است. معمولا هم زمانی اتفاق میافتد که پالپ برای مدتی طولانی درگیر التهاب یا عفونت باشد و در نهایت هم با طولانی شدن این مشکل کاملا از بین میرود. مثلا ممکن است یک پوسیدگی از لایههای بیرونی دندان عبور کند و به پالپ برسد. پالپ اول دچار التهاب میشود و اگر این التهاب شدید باشد و درمان نشود جریان خون و عملکرد طبیعی پالپ مختل شده و در نهایت بافت آن میمیرد. پس در واقع نکروز دندان مرحلهی پیشرفتهی التهاب پالپ است. البته همیشه هم بر اثر التهاب و پوسیدگی اتفاق نمیافتد در بسیاری از موارد هم ضربه شدیدی به دندان وارد میشود یا جریان خون پالپ به هر دلیل دیگر دچار آسیب میشود و این مستقیماً منجر به نکروز دندان میشود.
دکتر حمید پاچناری، متخصص جراحی فک و صورت در شمال تهران، انواع عملهای درمانی مربوط به فک و دهان را مثل ایمپلنت دندان، جراحی تومور سرطانی یا استخوان فک را با استفاده از بهترین روشها انجام میدهد. ۰۲۱۲۶۲۰۵۶۱۰ – ۰۹۹۱۲۷۴۱۰۲۷
علت نکروز دندان چیست؟
نکروز دندان میتواند به دلایل مختلفی اتفاق بیفتد. از مهمترین دلایل نکروز دندان میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- پوسیدگی عمیق: وقتی پوسیدگی نزدیک پالپ باشد یا به آن نفوذ کند باکتریها باعث التهاب و عفونت در پالپ میشوند.
- ضربه به دندان: ضربه شدید ممکن است به رگهای خونی پالپ آسیب بزند و خونرسانی به آن را مختل کند.
- ترک یا شکستگی دندان: ترکهای عمیق میتوانند یک مسیر مناسب برای ورود باکتریها به بخشهای داخلی دندان ایجاد کنند.
- برخی درمانهای مکرر دندان: در بعضی موارد وقتی چند درمان پشت سر هم روی ساختار دندان انجام میشود پالپ را تحت فشار قرار میدهد و احتمال آسیب را بیشتر میکند.
- آسیبهای شدید دندانی: در بعضی بیماران دیده شده که جابجایی، بیرونزدگی یا کنده شدن دندان در اثر ضربه هم باعث اختلال در خونرسانی پالپ شده و در نهایت منجر به نکروز دندان میشود.
علائم نکروز دندان چیست؟
علائم نکروز دندان در همه یکسان نیست. در بعضی موارد حتی ممکن است کاملا بدون علائم و درد باشد و به خاطر از بین رفتن بافت عصبی داخلی حتی به سرما و گرما هم واکنش نشان ندهد. با این حال ممکن است با این علائم مواجه شوید:
- تغییر رنگ دندان و تیره یا خاکستری شدن آن
- درد هنگام جویدن یا وارد شدن فشار به دندان
- حساسیت یا درد هنگام ضربه زدن به دندان
- تورم لثه اطراف دندان
- ایجاد جوش یا مسیر خروج چرک روی لثه
- تشکیل آبسه در اطراف ریشه
- بوی نامطبوع دهان در صورت وجود عفونت
- گاهی از بین رفتن درد و حساسیت دندان پس از مرگ پالپ
در صورتی که درد کامل از بین رفته نباید تصور کنید که مشکل برطرف شده. شاید درد ناشی از آسیب به پالپ کم شده باشد ولی عفونت هنوز در سیستم ریشه وجود دارد و میتواند به بافتهای اطراف گسترش پیدا کند.
برای کشیدن یا جراحی دندان نهفته میتوانید به مطب دکتر پاچناری واقع در زعفرانیه تهران مراجعه کنید. ۰۲۱۲۶۲۰۵۶۱۰ – ۰۹۹۱۲۷۴۱۰۲۷
درد دندان نکروز شده
درد دندان نکروز شده به مرحله بیماری و وضعیت بافتهای اطراف ریشه بستگی دارد. در مرحلهای که پالپ کاملا از بین رفته دندان دیگر نسبت به سرما و گرما حساسیت ندارد ولی به معنی حل شدن مشکل نیست. اگر عفونت از کانال ریشه خارج شود و بافتهای اطراف نوک ریشه را درگیر کند دندان موقع جویدن، فشار یا ضربه دچار درد میشود. در مواردی که محدوده دچار آبسه شده درد و تورم و احساس فشار هم اطراف دندان ایجاد میشود.
نکروز دندان بر اثر ضربه
همانطور که گفتیم ضربه یکی از دلایل اصلی نکروز دندان است. در اثر ضربه شدید احتمال اینکه رگهای خونی پالپ آسیب ببینند یا قطع شوند. در نتیجه بافت داخل دندان خون کافی نمیگیرد و به مرور زمان یا در موارد شدید به سرعت دچار نکروز میشود. نکروز دندان بر اثر ضربه همیشه هم بلافاصله قابل تشخیص نیست. بعد از آسیبی که به دندان وارد میشود واکنش دندان به تستهای حساسیت مثل گرما و سرما و فشار تا مدتی قابل اعتماد نیست و ممکن است صرفا به خاطر شدت ضربه حساس شده باشد. برای همین دندانپزشک معمولا وضعیت دندان را در یک دوره مشخص بررسی میکند. در شرایطی که دندان ضربه خورده هم علائم بالینی مهم هستند و هم تصاویر رادیوگرافی که نکروز را واضحتر نشان میدهند.
تغییر رنگ دندان، تورم، ایجاد مسیر خروج چرک، درد هنگام ضربه یا مشاهده تغییرات اطراف ریشه میتواند از نشانههایی باشد که نشاندهنده آسیب به پالپ است. البته تشخیص قطعی در نهایت باید توسط دندانپزشک متخصص انجام شود.
برای عمل جراحی مفصل فک با بهترین تکنیکها با کلینیک دکتر پاچناری تماس بگیرید. ۰۲۱۲۶۲۰۵۶۱۰ – ۰۹۹۱۲۷۴۱۰۲۷
تشخیص نکروز دندان
برای تشخیص نکروز نمیتوان صرفا بر اساس وجود درد جلو رفت. اول از همه باید دندان و سابقه درمانی آن توسط دندانپزشک بررسی شود و در صورت نیاز تستهای مختلف روی آن انجام شود.
تست سرما یا گرما: این یکی از رایجترین تستها برای تشخیص نکروز است. دندانی که پالپ زنده داشته باشد به این تست جواب میدهد در حالی که نکروز کامل به این محرکها واکنش نمیدهد.
تست الکتریکی پالپ: در این روش واکنش دندان به یک تحریک الکتریکی خفیف بررسی میشود. به کمک این آزمایش میتوان تا حدی وضعیت پالپ را ارزیابی کرد.
بررسی درد هنگام ضربه یا فشار: اگر دندان هنگام ضربه یا فشار دچار درد میشود احتمالا بافتهای اطراف ریشه هم درگیر شدهاند.
عکس رادیوگرافی: رادیوگرافی میتواند وضعیت ریشه و استخوان اطراف آن را نشان دهد و در تشخیص عوارض ناشی از عفونت کمککننده است. با این حال عکس بهتنهایی برای تشخیص حیات پالپ کافی نیست و معمولاً در کنار معاینه و تستهای دیگر استفاده میشود.
نکروز دندان عصب کشی شده
شاید عجیب باشد ولی احتمال نکروز بعد از عصبکشی هم وجود دارد. اساس عصبکشی این است که پالپ دندان کاملا خارج شده باشد پس وقتی درباره نکروز دندان عصب کشی شده حرف میزنیم منظورمان آسیب دوباره به عصب نیست. در این شرایط ممکن است کمی باکتری در محل باقی مانده باشد یا از طریق ترک و آسیب مجدد وارد ریشه شود. در بعضی موارد هم درمان ناقص انجام میشود و بخشی از پالپ باقی میماند یا ترمیم به داخل ریشه نشت میکند.
اگر دندان عصبکشیشده دوباره دردناک شود، در هنگام جویدن حساسیت داشته باشد، متورم شود یا اطراف ریشه آن ضایعهای وجود داشته باشد باید علت دقیق آن مشخص شود. گاهی دندانپزشکان درمان مجدد ریشه را پیشنهاد میکنند و در بعضی موارد هم باید درمانهای دیگری برای کنترل عفونت انجام شود. پس هر دردی را بعد از عصبکشی به نکروز نسبت ندهید و در صورت بروز درد به دندانپزشک مراجعه کنید.
بیماری نکروز لثه چیست؟
نکروز لثه با نکروز دندان تفاوت دارد. در نکروز دندان، بافت پالپ داخل دندان از بین میرود؛ اما در نکروز لثه، بافت لثه و در مواردی بافتهای نگهدارنده دندان دچار تخریب میشوند. نکروز لثه معمولاً با علائمی مانند درد شدید، خونریزی لثه، زخم شدن قسمت بین دندانها، بوی بد دهان و ایجاد بافت مرده روی لثه همراه است. در برخی موارد ممکن است تب، بیحالی یا تورم غدد لنفاوی هم وجود داشته باشد. این بیماری با التهاب معمول لثه تفاوت دارد و در مدت نسبتا کوتاهی بافت را تخریب میکند. عواملی مثل ضعف سیستم ایمنی، استعمال دخانیات، استرس شدید، تغذیه نامناسب و بهداشت ضعیف دهان میتواند احتمال بروز نکروز لثه را بیشتر کنند.
درمان نکروز لثه
درمان نکروز لثه باید توسط دندانپزشک انجام شود. بسته به اینکه شدت نکروز چقدر باشد و تا چه حد گسترده شده باشد درمان متفاوت است. هدف اصلی در درمان نکروز لثه این است که عفونت و التهاب کنترل شود، بافتهای آسیبدیده را بردارند و جلوی ادامهي تخریب بافت را بگیرند. در مرحله اولیه ممکن است پاکسازی و برداشتن رسوبات و بافتهای مرده، شستوشوی مناسب ناحیه و استفاده از دهانشویه ضدعفونیکننده تحت نظر دندانپزشک مناسب باشد. در موادی که نکروز شدید شده یا علائم سیستمیک وجود دارد درمان دارویی هم اضافه میشود. بعد از اینکه درمان اولیه انجام شد و از مرحله بحران عبور گذشت بیمار باید بهداشت دهان و دندان را دقیق رعایت کند، دندانها را منظم پاکسازی کند و درمانهای جانبی و زمینهای را پیگیری کند. در مواردی که بیماری به بافتهای نگهدارنده دندان یا استخوان میرسد درمانهای پیچیدهتری نیاز است.
روشهای درمان نکروز دندان
وقتی پالپ دندان کاملاً از بین رفته باشد درمان تنها به این هدف انجام میشود که بافت مرده و عفونت در داخل سیستم کانال ریشه خارج شود و عفونت پخش نشود. معمولا این درمانها را انجام میدهند:
عصبکشی دندان نکروزه
در بسیاری از دندانهای نکروز شده درمان ریشه یا عصبکشی بهترین راه برای حفظ ساختار دندان است. در این روش بافت آسیبدیده را از کانالها خارج کرده و فضای داخلی ریشه را تمیز و ضدعفونی میکنند و بعد کانالها را به شکل مناسب با مواد مناسب پر میکنند و میبندند. بعد از درمان ریشه بسته به اینکه میزان تخریب تا چه حد باشد برای محافظت بیشتر از ساختار از روکش استفاده میکنند.
کشیدن دندان نکروزه
اگر دندان به اندازهای تخریب شده باشد که امکان حفظ آن وجود نداشته باشد، یا در مواردی که ریشه و بافتهای اطراف به حدی درگیر شدهاند که درمان موفق امکانپذیر نیست کشیدن دندان احتمالا بهترین انتخاب است. بعد از کشیدن بسته به شدت عفونت و درگیری بافتها ممکن است درمان داروی انجام شود. در ادامه بعد از درمان کامل میتوان جای خالی دندان را با روشهایی مثل ایمپلنت پر کرد.
کلام پایانی
نکروز دندان یکی از مشکلات رایج در حوزهی دندانپزشکی است که میتواند به دلایل مختلفی اتفاق بیفتد. با از بین رفتن پالپ دندان عصب زنده کاملا از بین میرود و ممکن است فرد هیچ درد و حساسیتی نداشته باشد ولی به معنی درمان شدن نیست. نکروز در صورتی که به موقع و درست درمان نشود احتمال از دست رفتن دندان یا پخش شدن عفونت به بافتهای اطراف وجود دارد. برای دریافت خدمات درمانی و زیبایی از قبیل ایمپلنت دندان، جراحی ارتوگناتیک یا ارتوسرجری میتوانید به کلینیک دکتر پاچناری تماس بگیرید. ۰۲۱۲۶۲۰۵۶۱۰ – ۰۹۹۱۲۷۴۱۰۲۷
سوالات متداول
آیا نکروز دندان درد دارد؟
ممکن است با درد همراه باشد ولی بعضی بیماران هم به دلیل از بین رفتن عصب درد و حساسیت ندارند. ولی اگر بافتهای اطراف ریشه درگیر شوند احتمال درد بر اثر جویدن و فشار وجود دارد.
آیا دندان نکروزه قابل درمان است؟
در بسیاری از موارد میتوان با درمان ریشه دندان را حفظ کرد ولی این موضوع به میزان تخریب و وضعیت ریشه بستگی دارد.
آیا سیاه شدن دندان نشانه نکروز است؟
تغییر رنگ میتواند یکی از نشانههای آسیب پالپ باشد، اما هر سیاه شدنی هم نشانه نکروز نیست و برای تشخیص وضعیت پالپ باید توسط متخصص بررسی شود.
آیا نکروز دندان همان مردن عصب است؟
بله، در اصطلاح رایج «مردن عصب دندان» معمولا یعنی همان از بین رفتن پالپ و نکروز شدن دندان.
آیا نکروز دندان بعد از ضربه ایجاد میشود؟
بله. ضربه شدید میتواند خونرسانی پالپ را مختل کند و در نتیجه پالپ دچار نکروز شود. این اتفاق ممکن است بلافاصله قابل تشخیص نباشد و به پیگیری نیاز داشته باشد.
