انحراف فک از آن دست مشکلات ساختاری جدی است که هم روی ظاهر فرد تاثیر دارد و هم باعث مشکلات عملکردی در فک و دندانها میشود. روش‌های درمان انحراف فک بسته به شدت انحراف و علت آن میتواند متفاوت باشد. معمولا انحراف یا کجی فک به دلیل عوامل ژنتیکی، بیماری‌هایی مثل آرتروز یا عوامل بیرونی مثل ضربه‌های شدید یا تصادف ایجاد میشود.
هدف از روش‌های درمان کجی فک در واقع برگرداندن ساختار صورت به حالت طبیعی است طوری که هم ظاهر فرد متناسب شود و هم مشکلات عملکردی مثل مشکل در بایت برطرف شوند. اینکه از بین روش‌های درمان انحراف فک کدام روش برای فرد انتخاب شود به سن، علت و شرایط بیمار بستگی دارد. برای بعضی افرادی که شدت انحراف خفیف است احتمالا ارتودنسی یا فیزیوتراپی جوابگو باشد ولی در موارد شدید فرد نیاز به جراحی فک یا جراحی ارتوگناتیک یا ارتوسرجری دارد. در ادامه با ما همراه باشید تا درباره روش‌های درمان انحراف فک، درمان انحراف فک بدون جراحی، درمان انحراف فک با ارتودنسی و به طور کلی درمان فک کج اطلاعات مناسب را بررسی کنیم. ۰۲۱۲۶۲۰۵۶۱۰ – ۰۹۹۱۲۷۴۱۰۲۷
روش‌های درمان انحراف فک چیست؟
همانطور که اشاره کردیم روش‌های درمان انحراف فک متنوع هستند. انتخاب از بین روش‌های درمان کجی فک به علت انحراف، شدت ناهنجاری، سن بیمار و میزان رشد استخوانهای فک بستگی دارد. در بعضی موارد فرد تنها نیاز دارد دندانها اصلاح و مرتب شوند تا مشکلات فکش برطرف شوند ولی در مواردی که مشکل ساختاری و استخوانی باشد معمولا درمان‌های ترکیبی مثل ارتوسرجری پیشنهاد میشود. در ادامه رایج‌ترین روش‌های درمان انحراف فک را بررسی می‌کنیم:
جراحی فک از جمله جراحی‌های حساس است که باید زیر نظر متخصص انجام شود. برای درمان اختلالات و ناهنجاری‌های فکی می‌توانید به کلینیک دکتر پاچناری، جراح فک و صورت، در زعفرانیه تهران مراجعه کنید. ۰۲۱۲۶۲۰۵۶۱۰ – ۰۹۹۱۲۷۴۱۰۲۷
درمان انحراف فک با ارتودنسی
یکی از رایج‌ترین روش‌های درمان انحراف فک استفاده از دستگاه‌های ارتودنسی است که جزو روش‌های غیرجراحی به شمار می‌رود. این روش عموما برای بیمارانی پیشنهاد میشود که شدت انحراف در آنها خفیف یا متوسط است. برای اثربخشی بیشتر این روش درمانی سن بیمار نباید خیلی بالا باشد چون در مواردی که رشد استخوان‌ها کامل شده باشد جابجایی شدید دندانها خیلی سخت‌تر از سنین پایین و قبل از رشد کامل است. معمولا افرادی که درمان انحراف فک با ارتودنسی برایشان تجویز میشود علت اصلی انحراف فک آنها ناهماهنگی دندان‌هاست. با مرتب کردن دندانها به کمک دستگاه‌های ارتودنسی میتوان هم تقارن صورت را درست کرد و هم عملکرد جویدن را بهبود بخشید.
در این روش درمانی معمولا کودکان زیر ۱۲ سال بهتر نتیجه می‌گیرند چون استخوانهای انعطاف‌پذیرتری دارند و نتایج سریع و پایداری خواهند داشت. نکته مهم این است که ارتودنسی به تنهایی نمی‌تواند هر نوع انحراف فکی را درمان کند. مثلا در بزرگسالی که فک بالا دچار کجی شدید شده برای درمان باید از روش‌هایی استفاده کرد که ساختار استخوانی را به شکل قابل توجهی تغییر می‌دهند.
درمان انحراف فک بدون جراحی
وقتی صحبت از درمان انحراف فک بدون جراحی میشود معمولا منظور همان استفاده از دستگاه‌های ارتودنسی است. در بعضی موارد خفیف و نادر هم فیزیوتراپی و درمان‌های دستی میتواند جوابگو باشد. روش‌های درمان انحراف فک بدون جراحی معمولا برای کسانی مناسب است که یا سن پایینی دارند یا انحراف فک آنها خفیف است. روش‌های درمانی بدون جراحی از جمله روش‌های غیرجراحی هستند که در بسیاری از موارد هم به عنوان یک روش مکمل در کنار جراحی استفاده می‌شوند.
درمان‌های متمرکز بر فیزیوتراپی هم در این دسته قرار می‌گیرند که معمولا تمرکزشان روی بهبود عملکرد مفصل گیجگاهی فکی است. افرادی که انحراف فک آنها با درد، محدودیت حرکتی یا صدای کلیک موقع حرف زدن و جویدن همراه باشد معمولا به کمک این روش‌ها می‌توانند به بهبود عملکرد فک کمک کنند. برای نتیجه گرفتن از این روش‌های درمانی فرد باید صبور باشد چون نتیجه فوری ندارند. علاوه بر این روش‌های درمان انحراف فک بدون جراحی تاثیری روی کجی‌های ساختاری و استخوانی شدید ندارد و برای این موارد جراحی بهترین انتخاب است.
درمان انحراف فک با جراحی
یکی از رایج‌ترین روش‌های درمان انحراف فک جراحی فک یا ارتوگناتیک سرجری است. این روش معمولا برای مواردی به کار می‌رود که انحراف فک آنقدر شدید است که روش‌های غیرجراحی تاثیرگذار نیست. در مواردی که ناهنجاری‌های استخوانی و انحراف شدید است ارتودنسی و فیزیوتراپی نمی‌توانند به راحتی تغییرات لازم را ایجاد و بین فک بالا و پایین تناسب ایجاد کنند. هدف از جراحی ارتوگناتیک برای درمان کجی فک قرار دادن استخوانهای فک در موقعیت مناسب و روی هم قرار گرفتم آنهاست. به کمک این روش جراحی هم عملکرد جویدن بهبود پیدا می‌کند و صورت ظاهری متعادل پیدا می‌کند.
جراحی ارتوگناتیک روی فک بالا و پایین انجام میشود و امکان جراحی دو فک همزمان هم وجود دارد. برای این جراحی گسترده معمولا هم جراح فک و صورت دخالت دارد و هم ارتودنتیست. در بسیاری از موارد بیماران تا قبل از جراحی تحت درمان با ارتودنسی هستند تا دندانها در موقعیت مناسب قرار بگیرد و بعد جراحی فک روی استخوان‌ها انجام شود. بعد از جراحی فک بیمار نیاز به ابزارهای تثبیت‌کننده فک دارد. بسیاری از بیماران بعد از جراحی تمام مشکلات عملکردی و سردردهای مزمن ناشی از عملکرد نامناسب فک در آنها برطرف میشود.
برای درمان اختلال مفصل گیجگاهی فکی می‌توانید با کلینیک دکتر پاچناری تماس بگیرید. ۰۲۱۲۶۲۰۵۶۱۰ – ۰۹۹۱۲۷۴۱۰۲۷
مزایای جراحی ارتوگناتیک یا ارتوسرجری
همانطور که اشاره کردیم جراحی ارتوگناتیک میتواند با برطرف کردن اختلالات فکی و دندانی به بهبود زندگی افراد و عملکرد ناحیه فک و دهان آنها کمک کند. علاوه بر این به کمک جراحی فک تقارن و زیبایی صورت برقرار میشود. از جمله مزایای جراحی ارتوسرجری فک میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- بهبود تقارن صورت
- اصلاح اختلال مفصل فکی-گیجگاهی
- برطرف شدن مشکلات ظاهری
- برطرف شدن اختلال بایت
- درمان مشکلات مادرزادی
درصورتی که فک جلوآمده دارید می‌توانید در صفحه جراحی فک جلوآمده اطلاعات لازم را در این زمینه کسب کنید. ۰۲۱۲۶۲۰۵۶۱۰ – ۰۹۹۱۲۷۴۱۰۲۷
علت انحراف فک بالا و پایین چیست؟
همانطور که گفتیم انحراف فک بالا یا پایین میتواند علت های متفاوتی داشته باشد. این مشکل معمولا به علت شکل نامناسب استخوان‌ها یا موقعیت اشتباه استخوانهای فک و صورت ایجاد میشود. یکی از نشانه‌ها این است که موقع بستن فک دهان از مسیر طبیعی‌اش منحرف میشود. از جمله رایج‌ترین دلسال انحراف فک میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
عوامل ژنتیکی و مادرزادی: بعضی ویژگی‌های ارثی و اختلالات مادرزادی روی رشد استخوانهای صورت تاثیر دارند. در این شرایط می‌توانید ببینید که دو طرف صورت یکسان نیستند و استخوان‌ها به صورت یکنواخت رشد نکرده‌اند.
رشد نامتقارن استخوانهای فک: گاهی استخوان فک پایین در یک سمت بیشتر از سمت دیگر رشد می‌کند یا ارتفاع و طول دو طرف آن یکسان نیست. رشد بیش از حد یا کمتر از حد طبیعی بخشی از فک میتواند باعث انحراف چانه و نامتقارن شدن قسمت پایینی صورت شود.
اختلال در عملکرد مفصل فک: مفصل فک پایین به کمک بخشی از استخوان به نام کندیل باعث باز و بسته شدن دهان میشود. وقتی این بخش رشد غیرطبیعی دارد یا دچار آسیب فیزیکی شده یا دچار بیماری‌های التهابی شده رشد دو طرف متفاوت میشود.
ضربه یا آسیب به صورت: شکستگی فک به دلیل ضربه یا تصادف از دیگر مواردی است که روی رشد استخوانهای فک تاثیر دارد. آسیب‌های فیزیکی همچنین روی حرکت و عملکرد فک و دهان تاثیر دارند.
نامرتبی دندانها: همانطور که گفتیم گاهی به خاطر نامرتب بودن دندانها عملکرد فک دچار اختلال و مشکل میشود. در این موارد دندان‌های فک بالا و پایین به درستی روی هم قرار نمی‌گیرند و موقع بستن دهان فک کج دیده میشود.
علائم انحراف فک
انحراف فک در مواردی که شدید باشد یک نشانه واضح دارد و آن نامتقارن دیده شدن صورت است. ولی علاوه بر این نشانه ظاهری در بسیاری از موارد با نشانه‌ها و علائم دیگری هم همراه است. از جمله شایع‌ترین علائم میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- درد یا ناراحتی در ناحیه فک بالا و پایین به خصوص موقع صحبت کردن.
- سردردهای مداوم بدون علت مشخص و درد در ناحیه شقیقه‌ها و مفصل گیجگاهی-فکی
- صدای کلیک موقع حرف زدن و غذا خوردن و باز و بسته کردن دهان
- مشکل در صحبت کردن و تلفظ بعضی کلمات
- مشکل در بایت و جویدن غذا
- مشکل تنفسی در موارد شدید
کجی فک از اختلالات رایج است برای اطلاعات بیشتر در این زمینه به صفحه همه چیز درباره جراحی فک کج مراجعه کنید. ۰۲۱۲۶۲۰۵۶۱۰ – ۰۹۹۱۲۷۴۱۰۲۷
چه مدت بعد از ارتودنسی میتوان جراحی فک انجام داد؟
در جراحی ترکیبی ارتوسرجری معمولا بیمار قبل از جراحی فک نیاز دارد مدتی به کمک ارتودنسی دندانها را مرتب کند. ولی چه مدت بعد از ارتودنسی میتوان جراحی انجام داد؟ این سوال خیلی افرادی است نیاز به ارتوسرجری دارند. ارتودنسی به هدف مرتب کردن دندانها انجام میشود تا در زمان جراحی دندانها در جای مناسب خودشان باشند. بسته به میزان نامرتبی دندانها ممکن است ارتودنسی بین ۹ تا ۱۲ ماه طول بکشد. بعد از تکمیل درمان ارتودنسی معمولا اگر دندانها در جای مناسب قرار گرفته باشند بلافاصله یا با فاصله‌ی کوتاهی بعد از برداشتن براکت‌ها جراحی فک انجام میشود.
هزینه درمان انحراف فک
بسته به اینکه چه روش درمانی برای بیمار انتخاب شود هزینه درمان میتواند متفاوت باشد. این هزینه معمولا شامل آزمایش‌های قبل از جراحی، دستمزد جراح، هزینه بیمارستان و مراقبت‌های بعد از آن میشود. این هزینه به شدت و نوع ناهنجاری فک ارتباط مستقیم دارد هرچه انحراف شدیدتر باشد درمان و جراحی پیچیده‌تر میشود و در نتیجه هزینه هم بالا می‌رود.
در مواردی که بیمار نیاز به جراحی همزمان فک بالا و پایین دارد باز هم هزینه بیشتر میشود. در شرایطی که ارتوسرجری برای بیمار تجویز شده علاوه بر هزینه جراحی باید هزینه درمان با ارتودنسی را هم در نظر گرفت. در فرآیند درمان انحراف فک سایر درمان‌های جانبی مثل دوره‌های تکمیلی فیزیوتراپی، عکس‌برداری‌های تخصصی و معاینه‌های دوره‌ای بعد از جراحی هم به هزینه‌ها اضافه میشود.
بهترین سن جراحی فک
معمولا بهترین زمان برای جراحی فک زمانی است که رشد استخوانهای فک و صورت کامل شده باشد. چون جراحی قبل از این زمان ممکن است باعث شود در آینده و با تکمیل شدن رشد بعد از جراحی موقعیت فک دوباره تغییر کند. این زمان معمولا برای دخترها ۱۶ تا ۱۸ سالگی و برای پسرها ۱۸ تا ۲۱ سالگی است. ولی در موارد خاصی که به تشخیص پزشک نیاز به درمان فوری است در سن پایین هم انجام میشود. این جراحی با در نظر گرفتن شرایط در سنین بالا هم امکان‌پذیر است و محدودیت سنی مشخصی ندارد.
در صورتی که کودک شما نیاز به جراحی دارد می‌توانید در صفحه جراحی فک و صورت در کودکان اطلاعات مورد نیاز را در این زمینه پیدا کنید. ۰۲۱۲۶۲۰۵۶۱۰ – ۰۹۹۱۲۷۴۱۰۲۷
قبل از درمان انحراف فک با جراحی چه نکاتی را رعایت کنیم؟
برای اینکه نتیجه تمام روش‌های درمان انحراف فک برای شما مطلوب و موفقیت‌آمیز باشد باید یک سری نکات مهم را حتما رعایت کنید:
- سعی کنید قبل از عمل سیگار و قلیان را حداقل ۲ تا ۴ هفته کنار بگذارید.
- مصرف الکل را تا بعد از بهبودی کامل قطع کنید.
- اگر داروهای ضد انعقاد مصرف می‌کنید حتما با مشورت پزشک مصرف آنها را قطع کنید.
- مراقب باشید قبل از عمل دچار سرماخوردگی و سینوزیت نشوید چون عفونت باعث به تعویق افتادن جراحی میشود.
- در صورتی که بیماری زمینه‌ای دارید حتما با پزشک در میان بگذارید.
درمان انحراف فک به کمک جراحی چه مشکلاتی را برطرف می‌کند؟
اصولا جراحی فک یا ارتوگناتیک سرجری به هدف برطرف کردن ناهنجاری‌های استخوانی فک بالا و پایین انجام میشود به خصوص در مواردی که ارتودنسی یا روش‌های غیرجراحی پاسخگو نیستند. به کمک این جراحی علاوه بر بهبود تناسب صورت میتواند عملکرد فک در جویدن و صحبت کردن و تنفس را هم بهتر کرد. به طور کلی جراحی ارتوگناتیک میتواند مشکلات زیر را برطرف کند:
| مشکل | تأثیر جراحی فک |
| انحراف و عدم تقارن فک | با اصلاح موقعیت استخوانهای فک میتوان عدم تقارن ناشی از ناهنجاری اسکلتی را کاهش داد و تعادل بیشتری در فرم صورت ایجاد کرد. |
| جلو بودن فک پایین | در موارد شدید اسکلتی، جراحی میتواند موقعیت فک پایین را اصلاح کند و هماهنگی دندانها و نیمه پایینی صورت را بهبود دهد. |
| عقب بودن فک پایین | به کمک جراحی فک پایین به موقعیت مناسب برمی‌گردد و موقعیت دندانها هم درست میشود. |
| جلو یا عقب بودن فک بالا | با جابه‌جایی استخوان فک بالا میتوان رابطه آن را با فک پایین و سایر اجزای صورت اصلاح کرد. |
| اختلال در جفت شدن دندانها | مشکلات شدید مانند جلو بودن دندان‌های پایین نسبت به بالا، اپن‌بایت و کراس‌بایت به کمک جراحی درمان می‌شوند. |
| مشکل در جویدن و گاز زدن غذا | وقتی به کمک جراحی رابطه دو فک با هم درست میشود دندانها بهتر روی هم قرار می‌گیرند و جویدن غذا راحت‌تر میشود. |
| مشکل در بسته شدن لب‌ها | در بعضی ناهنجاری‌ها می‌بینیم که وقتی دهان بسته میشود لب‌ها درست روی هم قرار نمی‌گیرند که با جراحی این مشکل برطرف میشود. |
| اختلالات گفتاری مرتبط با ناهنجاری فک | در بعضی افراد اصلاح موقعیت فک میتواند به بهبود گفتار کمک کند. |
| آپنه انسدادی خواب در افراد منتخب | در مواردی که ساختار فک باعث تنگی مسیر هوا شده باشد به کمک جراحی میتوان بافت‌های استخوانی را عقب راند و مسیر هوا را بازتر کرد. |
مراقبت‌های بعد از جراحی ارتوگناتیک
برای اینکه جراحی نتیجه خوبی داشته باشد توصیه میشود نکات مراقبتی را دقیق و درست رعایت کنید:
- مصرف هرگونه دخانیات و الکل را حداقل تا دو ماه بعد از جراحی متوقف کنید.
- روزهای اول بعد از جراحی برای جلوگیری از تورم و کبودی می‌توانید از کمپرس یخ استفاده کنید. از روز چهارم به بعد استفاده از کمپرس گرم هم پیشنهاد میشود.
- آبریزش از دهان در روزهای اول کاملا طبیعی است و با ترمیم بافت‌ها برطرف میشود.
- اگر برای ثابت نگه‌داشتن فک‌ها از کش ارتودنسی یا سیم استفاده شده حتما تا زمانی که جراح معالج تایید نکرده آنها را برندارید.
- در جراحی فک پایین کمی بی‌حسی بعد از عمل طبیعی است که ظرف ۶ تا ۹ ماه بعد از جراحی برطرف میشود.
- برای بهبود عملکرد مفاصل و عضلات صورت بعد از دو هفته حرکات عضلانی صورت را تمرین کنید.
- ورزش‌ها و فعالیت‌های سنگین را تا دو ماه بعد از عمل متوقف کنید.
- جلسات معاینه دوره‌ای را حتما پیگیری کنید تا هم روند بهبودی بررسی شود و هم در صورتی که تغییر غیرطبیعی اتفاق افتاد پزشک متوجه شود.
کلام پایانی
همانطور که در این مقاله بررسی کردیم روش‌های درمان انحراف فک متنوع هستند و بسته به شدت ناهنجاری، سن بیمار و همینطور نظر تخصصی پزشک میتوان از بین آنها انتخاب کرد. در موارد خفیف شاید روش‌های غیرجراحی مثل ارتودنسی یا فیزیوتراپی موثر باشد ولی در مواردی که ناهنجاری ساختاری و استخوانی باشد فرد نیاز به جراحی باز دارد تا استخوان‌ها در جای درست خود قرار بگیرند. برای دریافت اطلاعات بیشتر در مورد جراحی ارتوگناتیک یا ارتوسرجری می‌توانید با شماره‌های کلینیک دکتر پاچناری واقع در زعفرانیه تهران تماس بگیرید.
سوالات متداول
آیا انحراف فک خودش درمان میشود؟
در موارد خیلی خفیف که روی ظاهر و عملکرد صورت تاثیری ندارد ممکن است نیازی به درمان پزشکی وجود نداشته باشد ولی در بسیاری از موارد برای رفع این مشکل بیمار نیاز به درمان پزشکی دارد.
آیا ارتودنسی میتواند فک کج را صاف کند؟
اگر کجی فک به خاطر موقعیت دندانها یا مشکلات دوران رشد استخوانی باشد میتوان به کمک ارتودنسی این مشکل را برطرف کرد.
آیا ارتوگناتیک باعث تغییر فرم صورت میشود؟
بله جراحی با تغییر جای استخوانهای فک میتواند باعث تعادل و تناسب صورت شود.
برای درمان انحراف فک به چه متخصصی مراجعه کنم؟
توصیه میشود برای درمان انحراف فک حتما به یک جراح فک و صورت باتجربه و حرفهای مراجعه کنید.
