پیچ و پلاک جراحی فک در جراحی ارتوگناتیک یا ارتوسرجری برای ثابت نگهداشتن استخوان‌ها بعد از جراحی است. این پیچ و پلاک‌ها کمک می‌کنند استخوان‌هایی که جابجا شده‌اند سر جای خود بمانند و راحت‌تر جوش بخورند. معمولا برای ساخت پیچ و پلاک جراحی فک از موادی مثل تیتانیوم استفاده می‌کنند چون این فلز خاصیت زیست سازگاری بالایی دارد و باعث حساسیت نمی‌شود.
چرا در جراحی فک از پیچ و پلاک استفاده می‌کنند؟
همانطور که گفتیم از پیچ و پلاک جراحی فک برای ثابت نگهداشتن استخوان‌ها استفاده میشود. در جراحی ارتوگناتیک، جراح برای اصلاح موقعیت فک بالا یا پایین، استخوان فک را در محل مشخصی برش می‌دهد و بسته به نیاز و طرح درمان آن را جابجا کرده و در موقعیت جدید قرار می‌دهد. برای اینکه استخوان‌ها ثابت بمانند و راحت‌تر جوش بخورند از پیچ و پلاک جراحی فک که مخصوص این کار طراحی و ساخته شده استفاده می‌کنند. جنس این پلاک‌ها معمولا تیتانیوم است که به خاطر زیست‌سازگاری بالا در جراحی‌های فک و صورت زیاد استفاده میشود. مهمترین علت استفاده از این ابزار این است که فک در طول دوره ترمیم و جوش خوردن باید ثبات بالایی داشته باشد. در ادامه بعد از دوره نقاهت اولیه فرد حتی با وجود پلاک‌ها هم می‌تواند یواش یواش به فعالیت‌های عادی و روزانه برگردد. در بسیاری از موارد اصلا نیازی به خارج کردن پیچ و پلاک ارتوگناتیک نیست.
آیا بعد از جراحی ارتوگناتیک باید پیچ و پلاک ها خارج شوند؟
سال‌ها پیش، دستگاه‌های فیکس‌کننده در جراحی ارتوگناتیک عمدتاً سیم‌ها، صفحات و پیچ‌های فولادی بودند تا فک‌ها را در موقعیت جدید خود ثابت کنند. امروزه تثبیت با کمک پلاک و پیچ های تیتانیومی که در حین جراحی در داخل فک قرار می گیرند، انجام می شود. تیتانیوم فلزی نسبتاً نرم است که دارای خاصیت منحصر به فرد زیست سازگاری است، یعنی واکنش جسم خارجی در استخوان ایجاد نمی کند. در واقع، پس از مدتی، سلول‌های استخوانی مستقیماً به تیتانیوم می‌چسبند، بدون اینکه نیازی به قرار دادن یک لایه فیبری بین آنها باشد، همانطور که در مورد انواع دیگر ایمپلنت‌های فلزی اتفاق می‌افتد.
هنوز، برخی از بیماران نگرانی های متفاوتی در مورد صفحات تیتانیوم دارند: آیا آنها فلزیاب ها را در فرودگاه فعال می کنند؟ آیا آنها در دراز مدت بر سلامتی تأثیر می گذارند؟ آیا باید خارج شوند؟
کوتاه ترین پاسخ این است: لازم نیست، اگرچه استثناهایی وجود دارد که باید در نظر گرفت: پس از مدتی، تیتانیوم به طور یکپارچه با استخوان ادغام می شود ، بنابراین، به بیان دقیق، نیازی به برداشتن پیچ و پلاک های فیکساسیون نیست، مگر اینکه بدن بیمار دارای هر گونه علامت غیر طبیعی باشد. این صفحات همچنین آلارم فرودگاه یا سایر فلزیاب ها را فعال نمی کنند.
مراجعه به متخصص جراحی فک
دکتر حمید پاچناری متخصص و جراح فک و صورت در تهران می باشد که با توجه به سابقه و فعالیت زیاد در زمینه جراحی ارتوگناتیک و یا ارتوسرجی برای هماهنگی فک صورت می توانید برای بررسی و معاینه موقعیت پیچ و پلاک در حراحی فک مراجعه کرده و با توجه به شرایط ویژه کلینیک دکتر پاچناری برای بیماران می توانید برای جراحی زیبایی و یا خدماتی چون جراحی شکستگی صورت و همچنین پیوند استخوان از لگن و دیگر جراحی های پیچیده فک و صورت با این شماره تماس گرفته و مراجعه نمایید: ۰۲۱۲۶۲۰۵۶۱۰ – ۰۹۹۱۲۷۴۱۰۲۷
پیچ و پلاک جراحی فک چه مدت باید در استخوان بمانند؟
در بیشتر موارد، پیچ و پلاک‌های تیتانیومی پس از جراحی ارتوگناتیک برای همیشه در بدن باقی می‌مانند و نیازی به خارج کردن آنها با یک جراحی دیگر نیست. این تجهیزات پس از تثبیت استخوان، معمولاً مشکلی برای بیمار ایجاد نمی‌کنند و بدن هم با جنس آنها سازگاری دارد. اینکه پیچ و پلاک جراحی فک چه مدت در بدن باقی بمانند به شرایط بدن بیمار، سرعت ترمیم استخوان و بروز عوارض بستگی دارد. اگر استخوان به خوبی جوش خورده باشد و بیمار درد و نشانه غیرعادی هم نداشته باشد معمولا لازم نیست پلاک‌ها خارج شوند.
ولی در مواردی که فرد دچار عفونت، پارگی و بیرونزدگی پلاک شده احتمال اینکه پس از بررسی وضعیت استخوان پلاک‌ها خارج شوند وجود دارد. در نتیجه نمی‌توانید یک مدت زمان مشخص برای خارج کردن پلاک و پیچ جراحی فک تعیین کنید.
برداشتن پیچ و پلاک در جراحی فک
در مواردی که به هر دلیلی پیچ و پلاک باید پس از بهبود خارج شوند فرد نیاز به جراحی مجدد دارد که این جراحی می‌تواند با یک سری عوارض همراه باشد. بنابراین، توصیه می شود که آنها را حذف نکنید، مگر اینکه از نظر بالینی دلیلی برای آن موجود باشد. برداشتن پلاک تیتانیوم زمانی انجام می شود که شکستگی پلاک وجود داشته باشد یا هنگامی که آنها از میان لثه ها به دلیلی بیرون زده و در معرض دهان یا پوست قرار می گیرند. پس از قرار گرفتن در معرض، پیچ و پلاک ها مستعد عفونت هستند و باید برداشته شوند. عفونت می تواند عمدتاً با علائم درد، آبسه داخل دهانی، التهاب ناحیه، قرار گرفتن در معرض پلاک و سینوزیت در مورد صفحات ماگزیلاری ظاهر شود.
در حالت ایده آل، در صورت نیاز برداشتن پلاک باید سه الی شش ماه پس از جراحی انجام شود ، زمانی که استخوان در حال حاضر محکم شده است. این یک عمل ساده است که تحت بی حسی موضعی به صورت سرپایی انجام می شود، اگرچه با گذشت زمان این کار دشوارتر می شود، زیرا پلاک ها به تدریج با استخوان ادغام می شوند. به همین دلیل برداشتن پلاک ها پس از گذشت یک سال از جراحی توصیه نمی شود.
آیا پیچ و پلاک جراحی فک باعث عفونت می‌شوند؟
وجود پیچ و پلاک در استخوان فک باعث عفونت نمی‌شود. ولی چون به عنوان یک جسم خارجی داخل بدن قرار می‌گیرد احتمال عفونت اطراف آن وجود دارد. عفونت ممکن است در دوره ابتدایی بعد از جراحی یا در مواردی هم ماه‌ها و سال‌های بعد ایجاد شود. رعایت بهداشت دهان و دندان، مصرف داروهای تجویزشده و انجام نکات مراقبتی که پزشک توصیه کرده همه به کاهش احتمال عفونت کمک می‌کنند. از طرفی استعمال دخانیات هم روند ترمیم زخم و استخوان را مختل می‌کند و احتمال بروز بعضی عوارض را بالا می‌برد.
اگر پس از جراحی با علائمی مانند افزایش درد، تورم، قرمزی، ترشح چرکی یا تب مواجه شدید حتما به پزشک معالج خود مراجعه کنید. پزشک بعد از معاینه تصمیم می‌گیرد که می‌توان بدون خارج کردن پلاک عفونت را کنترل کرد یا حتما باید از بدن خارج شود.
آیا ماندن پیچ و پلاک در بدن خطرناک است؟
در بیشتر بیماران، باقی ماندن پیچ و پلاک تیتانیومی پس از جراحی فک خطر برای بیمار ندارد. این تجهیزات کاملا متناسب استفاده در بدن طراحی شده‌اند و زیست‌سازگاری بالایی دارند. برای همین اگر جراحی اصولی و درست انجام شده و پلاک‌ها درست در جای خودشان قرار گرفته باشند هیچ مشکلی ایجاد نمی‌شود و نیازی به خارج کردن آنها نیست.
ولی در بعضی موارد نادر احتمال بروز مشکلاتی مثل عفونت، تحریک بافت‌های اطراف، حس ناراحتی و نمایان شدن پلاک در بعضی بیماران دیده میشود. در این شرایط جراح وضعیت ترمیم استخوان‌ها را بررسی می‌کند و رد نهایت تصمیم می‌گیرد که پلاک‌ها باید باقی بمانند یا از بدن خارج شوند.
علائم نیاز به خارج کردن پیچ و پلاک جراحی فک چیست؟
همه افرادی که جراحی فک انجام می‌دهند نیاز ندارند پیچ و پلاک را از بدن خارج کنند. ولی یک سری علائم وجود دارد که پزشکان توصیه می‌کنند در صورت مشاهده آنها این تجهیزات با نظر تخصصی پزشک معالج در صورت امکان از بدن خارج شوند. از مهمترین علائم می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- درد مداوم یا دردی که شدید میشود: دردی که پس از دوره معمول بهبودی ادامه پیدا می‌کند یا پس از مدتی دوباره ظاهر میشود، باید بررسی شود.
- تورم و ترشح غیرطبیعی: تورم ماندگار، خروج چرک یا ایجاد آبسه می‌تواند از نشانه‌های عفونت باشد.
- بیرونزدگی پلاک: اگر پلاک از لثه یا پوست نمایان شود، احتمال تحریک بافت یا عفونت افزایش پیدا می‌کند.
- احساس ناراحتی در محل جراحی: تحریک مداوم بافت‌های اطراف یا احساس جسم خارجی ممکن است به بررسی بیشتر نیاز داشته باشد.
- شکستگی یا جابه‌جایی تجهیزات: آسیب دیدن پیچ یا پلاک، به‌ویژه اگر بر ثبات استخوان تأثیر بگذارد، باید توسط جراح ارزیابی شود.
عوارض باقی ماندن پیچ و پلاک در فک چیست؟
بیشتر بیماران با باقی ماندن پیچ و پلاک در فک دچار مشکل نمی‌شوند ولی همانطور که گفتیم در بعضی موارد نادر ممکن است فرد با یک سری عوارض مواجه شود. از جمله مشکلات احتمالی می‌توان به عفونت اطراف پلاک، تحریک لثه یا بافت‌های نرم، احساس ناراحتی در محل جراحی یا دیده شدن تجهیزات اشاره کرد. در بعضی موارد هم ممکن است فرد در اثر ضربه یا اتصال نادرست دچار شکستگی یا شل شدن پیچ پلاک شود.
اگر بیمار علامت خاصی نداشته باشد و استخوان هم به خوبی ترمیم شده و مشکلی وجود ندارد نیازی به برداشتن پلاک یا درمان خاصی نیست. بهتر است حتما پس از جراحی جلسات معاینه دوره‌ای را مرتب پیگیری کنید تا در صورت بروز مشکل پزشک سریع تشخیص دهد و اقدام کند.
دوران نقاهت بعد از برداشتن پیچ و پلاک فک چقدر است؟
مدت نقاهت پس از خارج کردن پیچ و پلاک به تعداد و محل تجهیزات، پیچیدگی عمل و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد. در بسیاری از موارد، این جراحی نسبت به جراحی اولیه فک محدودتر است ولی باز هم نیاز به مراقبت و پیگیری و معاینه دارد.
- کمی درد و تورم بعد از جراحی کاملا طبیعی است.
- بعد از برداشتن پلاک‌ها بهداشت دهان و دندان را دقیق رعایت کنید.
- داروهایی که پزشک تجویز کرده حتما دقیق و سر وقت مصرف کنید.
- غذاهای نرم بخورید که فشاری به فک وارد نشود.
- زمان برگشت به فعالیت‌های روزمره برای همه یکسان نیست و در این زمینه باید با پزشک خود مشورت کنید. ولی بهتر است حداقل دو هفته کارهای سنگین انجام ندهید.
کلام پایانی
به طور کلی، پیچ و پلاک های فیکساسیون بعد از جراحی ارتوگناتیک به جز در موارد نادر نیازی به برداشتن ندارند. در چنین مواردی، این عمل باید پس از تکمیل فرآیند ترمیم استخوان انجام شود. در جراحی ارتوگناتیک، تنها درصد کمی از بیماران نیاز به برداشتن پلاک یا پیچ دارند و حتی در این موارد نیز باید در نظر داشت که برداشتن پلاک‌ها مترادف با شکست درمان نیست ، زیرا پلاک‌های عفونی به طور معمول پس از برداشتن پلاک‌ها یا پیچ‌ها خارج می‌شوند و عفونت کنترل می شود. یک دوره تثبیت که امکان ادغام استخوانی را فراهم می کند. توجه به این نکته بسیار مهم است که سیگار کشیدن احتمال عفونت پلاک های ثابت را افزایش می دهد. همچنین شما می توانید برای جراحی اختلال مفصل گیجگاهی نیز با ما تماس بگیرید و یا برای دریافت مشاوره با این شماره ارتباط بگیرید ۰۹۱۸۸۸۱۷۹۱۸
سوالات متداول
آیا پیچ و پلاک جراحی فک تا آخر عمر باقی می‌مانند؟
در بیشتر موارد، بله. اگر پیچ و پلاک مشکلی ایجاد نکنند و استخوان به‌خوبی ترمیم شده باشد، معمولاً نیازی به خارج کردن آنها نیست.
آیا خارج کردن پیچ و پلاک فک درد دارد؟
این عمل با توجه به شرایط بیمار و محل پلاک، با بیحسی موضعی یا بیهوشی انجام میشود. ممکن است پس از عمل کمی درد و تورم وجود داشته باشد که معمولاً با مراقبتهای مناسب کنترل میشود.
آیا همه بیماران به خارج کردن پیچ و پلاک نیاز دارند؟
خیر. خارج کردن پیچ و پلاک معمولاً زمانی انجام میشود که عوارضی مثل عفونت، بیرونزدگی تجهیزات یا ناراحتی مداوم وجود داشته باشد.
