ورم صورت بعد از پیوند استخوان، دلایل و راههای درمان
ورم صورت بعد از پیوند استخوان یک امر طبیعی است و با مراقبتهای درست به مرور از بین میرود. پیوند استخوان یک روش جراحی رایج در دندانپزشکی و جراحی فک و صورت است که برای بازسازی استخوان از دست رفته، اغلب در ناحیه فک، استفاده میشود. این عمل برای آمادهسازی استخوان فک جهت کاشت ایمپلنت دندان یا درمان مشکلات ناشی از بیماریهای لثه و آسیبهای دهانی انجام میشود. برای این کار از بدن خود بیمار، استخوانهای اهدایی یا پودر استخوان مصنوعی استفاده میکنند. این مواد را در محل مورد نظر پیوند میزنند تا به کمک آنها استخوان جدید به صورت طبیعی شروع به رشد کرده و ساختار استخوان فک تقویت شود. ورم بعد از پیوند استخوان دندان شایعترین عوارضی که ممکن است بعد از عمل با آن مواجه شوید. این ورم نشاندهنده فرآیند بهبود است و در صورتی که با عفونت همراه نباشد جای نگرانی وجود ندارد. در ادامه با ما همراه باشید تا ببینیم این ورم چه دلایلی دارد و برای تغذیه بعد از پیوند استخوان دندان چه چیزهایی مناسب هستند.
در کلینیک دکتر حمید پاچناری، متخصص جراح فک و صورت در زعفرانیه تهران، انواع عمل های درمانی مربوط به مشکلات دندانی از جمله ایمپلنت دندان، پیوند استخوان، جراحی دندان نهفته و نیمه نهفته در محیطی کاملا مجهز و ایمن انجام میشود. برای دریافت مشاوره یا اخذ نوبت همین حالا تماس بگیرید. ۰۲۱۲۶۲۰۵۶۱۰ – ۰۹۹۱۲۷۴۱۰۲۷
علت ورم صورت بعد از پیوند استخوان
همانطور که گفتیم ورم صورت بعد از پیوند استخوان نشاندهنده واکنش مستقیم و طبیعی بدن به این جراحی است. برای پیوند که گاهی به روش پیوند استخوان فک از لگن انجام میشود بافتهای نرم را برش میدهند، قسمتی از استخوان را برمیدارند و محل مورد نظر را با مواد پیوندی پر میکنند تمام این کارها میتوانند باعث التهاب و ورم صورت شوند. بدن این عملیات را یک نوع تهاجم در نظر میگیرد و مکانیسمهای دفاعی خون را فعال میکند و در نتیجه هم جریان خون افزایش پیدا میکند و هم در محل جراحی مایعات جمع میشود. این ورم اغلب در ناحیه گونهها، اطراف چشمها و فک ظاهر میشود و میتواند از خفیف، متوسط یا ضعیف باشد. در ادامه مهمترین دلایل ورم صورت بعد از پیوند استخوان را بررسی میکنیم:
واکنش التهابی بدن
وقتی جراحی انجام میشود، بدن مواد شیمیایی مثل هیستامین و پروستاگلاندینها آزاد میکند که باعث گشاد شدن رگهای خونی میشوند. این گشادی رگها اجازه میدهد خون بیشتری به ناحیه آسیبدیده برسد تا سلولهای ایمنی و مواد مغذی برای تعمیر بافتها فراهم شود. در نتیجه، مایعات اضافی از رگها خارج شده و در بافتهای اطراف جمع میشوند، که این امر باعث ورم صورت میشود. این فرآیند بخشی از مراحل اولیه بهبود است و در 48 ساعت اول پس از عمل شدید میشود. اگر این التهاب کنترل نشود، میتواند باعث درد و ناراحتی بیشتر شود، اما اگر به درستی از آن مراقبت کنید سریع از بین میرود
تاثیر فرآیند جراحی
یکی از دلایل ورم صورت بعد از پیوند استخوان مراحل عمل است. برای این عمل هم بافت لثه برش داده میشود و هم بخشی از استخوان را برمیدارند و مواد پیوندی را جایگزین میکنند. این کار بافتهای اطراف لثه و عضلات صورت را تحت تاثیر قرار میدهد. مراحل عمل پیوند به عروق خونی کوچک آسیب میرساند و منجر به خونریزی داخلی و تجمع خون در بافتها میشود. علاوه بر این در صورتی که پیوند استخوان از لگن انجام شود بدن باید با دو جراحی همزمان مقابله کند و به همین دلیل ورم شدیدتر میشود. در موارد پیچیده مثل پیوند برای شکافهای دهانی ورم به بخشهای دیگری از صورت مثل گردن و زیر چشمها پخش میشود.
تجمع مایعات و عفونت
ورم صورت پس از پیوند میتواند به دلیل مایعات اضافی باشد که بدن تولید میکند تا با مرطوب نگهداشتن آن ناحیه جلوی عفونت را بگیرد. اما گاهی این مایعات بیش از حد جمع شده و باعث ورم میشوند. در صورتی که باکتری وارد محل جراحی شود منجر به عفونت شده و ورم شدیدتر میشود. این عفونت خودش را به شکل قرمزی، گرما و ترشحات چرکی نشان میدهد. عفونت را میتوان با آنتیبیوتیک کنترل کرد ولی اگر نادیده گرفته شود هم فرآیند بهبودی را به تاخیر میاندازد و هم ورم دیرتر خوب میشود.
عوامل فردی
چیزهایی مثل سن، وضعیت عمومی بدن، سیگار کشیدن و مصرف الکل میتواند باعث تشدید ورم صورت بعد از پیوند استخوان شود. مثلا افراد مسن به دلیل کاهش گردش خون در بدن بیشتر از افراد جوان دچار تورم میشوند، سیگار هم به دلیل تاثیر نیکوتین روی رگهای خونی روند بهبودی را کُند میکند. در بعضی موارد نادر هم حساسیت به مواد پیوندی باعث واکنش آلرژیک بدن شده و ورم را بیشتر میکند.
تغذیه بعد از پیوند استخوان
تغذیه مناسب نقش مهمی در فرآیند بهبود و کاهش ورم صورت بعد از پیوند دارد. روزهای اول سعی کنید غذاغهای نرم و مغذی بخورید تا فشار زیادی به ناحیه جراحی وارد نشود. مصرف مواد غذایی پر ویتامین و مواد معدنی التهاب را کم کرده و به رشد سریعتر استخوان جدید نیز کمک میکند. برای جلوگیری از تحریک محل پیوند از خوردن غذاهای داغ، تند و سفت اجتناب کنید. تغذیه نه تنها انرژی لازم برای بهبود را فراهم میکند، بلکه با تأمین آنتیاکسیدانها و پروتئینها، میتواند التهاب را کنترل کند. برای مثال، مصرف غذاهای ضدالتهابی مانند میوهها و سبزیجات تازه میتواند مایعات اضافی را کم کرده و ورم را سریعتر برطرف کند.
در صورتی که نیاز به درمان مفاصل صورت مثل مفصل گیجگاهی دارید می توانید به صفحه اختلال مفصل گیجگاهی فکی در سایت دکتر پاچناری مراجعه کنید. ۰۲۱۲۶۲۰۵۶۱۰ – ۰۹۹۱۲۷۴۱۰۲۷
روشهای از بین بردن ورم صورت بعد از پیوند استخوان
برای کاهش ورم صورت بعد از پیوند استخوان روشهای مختلفی وجود دارد که ترکیبی از مراقبتهای خانگی و پزشکی هستند. تمامی این روشها سعی دارند با بهبود گردش خون التهاب را کم کنند.
- استفاده از کمپرس سرد: در 48 ساعت اول پس از جراحی، استفاده از کمپرس سرد میتواند با منقبض کردن عروق خونی جریان خون اضافی را کم کند و درد را هم کاهش دهد. برای اینکه پوست دچار آسیب نشود کیسه آب یخ را در یک پارچه نرم بپوشانید و مراقب باشید که آن را روی محل متورم فشار ندهید.
- کمپرس گرم: بعد از 48 ساعت میتوانید برای بهبود گردش خون و دفع مایعاتی که تجمعشده از کمپرس گرم استفاده کنید. این روش با گرم کردن بافتها، به بدن کمک میکند تا التهاب را سریعتر برطرف کند. کمپرس گرم را 30 دقیقه روی محل تورم بگذارید و بعد از کمی استراحت دوباره تکرار کنید. مراقب باشید زیاد داغ نباشد که به پوست آسیب نرساند.
- بالا نگه داشتن سر: هنگام خواب یا استراحت از دو بالش استفاده کنید و سر را بالا نگهدارید. این کار جلوی تورم بیشتر را میگیرد و جریان مایعات را به سمت پایین هدایت میکند. این روش ساده است و نیازی به تجهیزات خاصی ندارد ولی باید حتما این کار را رعایت کنید تا به نتیجه برسید مخصوصا شبها که معمولا ورم بیشتر میشود.
- داروهای ضدالتهابی: یکی از سادهترین راهها برای کاهش ورم صورت بعد از پیوند استخوان استفاده از داروهای ضدالتهابی مثل ایبوپروفن یا استامینوفن است. این داروها هم ورم را کم میکنند و هم درد را کاهش میدهند. داروها باید حتما توسط پزشک و با توجه به وضعیت بدن شما تجویز شوند و به هیچ وجه نباید خودسرانه آنها را مصرف کنید و حواستان به تداخلات دارویی هم باشد.
ورم صورت بعد از پیوند استخوان چقدر طول میکشد؟
مدت زمان ورم صورت پس از پیوند استخوان به عوامل مختلفی بستگی دارد و ممکن است بسته به گستردگی جراحی و وضعیت عمومی بدن بیمار متفاوت باشد. عموما در 48 ساعت اول بعد از عمل به اوج خودش میرسد و بعد کم کم فروکش میکند. بررسیها نشان داده که ورم در روز دوم به حداکثر خودش میرسد و از روز سوم رو به بهبودی میرود. برای اکثر بیماران ورم شدید در عرض 4 تا 7 روز کم میشود ولی شاید در بعضی افراد تا دو هفته طول بکشد که خوب شود. اگر ورم بعد از دو هفته ادامهدار شد ممکن است نشانه عفونت یا مشکل دیگری باشد که نیاز به بررسی پزشکی دارد.
مراقبتهای بعد از پیوند استخوان
برای کم کردن تورم صورت خود بعد از عمل باید یک سری نکات مراقبتی را رعایت کنید. این مراقبتها عبارتند از:
- اجتناب از فعالیتهای سنگین: فعالیتهای فیزیکی و ورزشهای سنگین را حداقل تا یک هفته کنار بگذارید. استراحت کافی به بدن برای بهبودی کمک میکند و اجازه خونریزی یا جابجایی مواد پیوندی را نمیدهد.
- شستشوی دهان: پس از 3-5 روز شروع کنید به شستن محیط دهان با آبنمک. آب و نمک محل جراحی را تمیز میکند و ریسک عفونت را پایین میآورد. هنگام مسواک زدن آن را مستقیم روی محل جراحی نزنید.
- کنترل درد و عفونت: برای کنترل عفونت و درد باید حتما آنتیبیوتیکها و مسکنهایی که پزشک تجویز کرده را مصرف کنید. در صورت دیدن علائمی مثل تب یا چرک حتما به پزشک مراجعه کنید.
مقایسه انواع پیوند استخوان و میزان ورم صورت در آنها
نوع پیوند استخوان میتواند نیز میتواند روی شدت ورم تاثیر داشته باشد. در جدول زیر میتوانید مقایسه میزان تورم در هر کدام از انواع پیوند استخوان را ببینید:
| نوع پیوند استخوان | توضیحات | میزان ورم | عوامل تأثیرگذار بر ورم | ملاحظات |
| اتوگرافت (Autograft) | استخوان از بدن خود بیمار (مانند لگن یا فک) برداشته میشود. | متوسط تا زیاد: به دلیل جراحی در دو ناحیه (محل برداشت و محل پیوند)، ورم معمولا بیشتر است. | – ترومای جراحی در دو محل – واکنش التهابی شدیدتر – سلامت عمومی بیمار |
– نیاز به جراحی اضافی برای برداشت استخوان – بهبود ممکن است طولانیتر باشد – خطر عفونت در هر دو محل |
| آلوگرافت (Allograft) | استخوان از اهداکننده انسانی (معمولا بانک استخوان) تهیه میشود. | متوسط: ورم معمولا کمتر از اتوگرافت است زیرا تنها یک محل جراحی وجود دارد. | – واکنش ایمنی احتمالی به بافت خارجی – نوع آمادهسازی استخوان اهدایی – گستردگی جراحی |
– خطر واکنش آلرژیک کم – نیازی به جراحی دوم نیست – ممکن است ادغام استخوان کندتر باشد |
| زنوگرافت (Xenograft) | استخوان از منابع حیوانی (مانند گاو) گرفته میشود. | کم تا متوسط: ورم معمولا محدود است، اما به استخوان استفادهشده بستگی دارد. | – واکنش التهابی به مواد خارجی – کیفیت مواد پیوندی – تکنیک جراحی |
– احتمال واکنش آلرژیک وجود دارد – مناسب برای پیوندهای کوچکتر – برای عفونت باید تحت نظر باشد |
| مواد مصنوعی (Alloplast) | مواد مصنوعی زیستسازگار مانند هیدروکسی آپاتیت یا فسفات کلسیم استفاده میشود. | کم: کمترین میزان ورم به دلیل حداقل تهاجم و عدم واکنش ایمنی قوی. | – نوع ماده مصنوعی – میزان جراحی مورد نیاز – پاسخ بدن به مواد |
– مناسب برای بیمارانی که به مواد بیولوژیک حساسیت دارند – بهبود سریعتر – ممکن است استحکام کمتری نسبت به اتوگرافت داشته باشد |
برای انجام ایمپلنت دندان با بهترین امکانات و کمترین عوارض با شماره های کلینیک دکتر پاچناری تماس بگیرید. ۰۲۱۲۶۲۰۵۶۱۰ – ۰۹۹۱۲۷۴۱۰۲۷
کلام آخر درباره ورم صورت بعد از پیوند استخوان
ورم صورت بعد از پیوند استخوان یک پدیده طبیعی است که با مراقبت مناسب میتوانید آن را مدیریت کنید. رعایت یک رژیم غذایی مناسب و مراقبتهای ضروری بعد از عمل میتواند تورم را در مدتزمان کمتری کاهش دهد. مراقب علائم غیرعادی مثل تب و ترشحات عفونی باشید و در صورت دیدن هرکدام از این علائم به پزشک مراجعه کنید.
در کلینیک دکتر پاچناری انواع روشهای پیوند استخوان فک مثل پیوند استخوان فک از لگن با استفاده از بهترین امکانات و تجهیزات انجام میشود. از دیگر خدمات این کلینیک میتوان به انواع عملهای درمانی مثل درمان شکستگیهای استخوان صورت، درمان اختلال مفصل گیجگاهی فکی و عملهای زیبایی مثل بوکال فت و راینوپلاستی اشاره کرد. ۰۲۱۲۶۲۰۵۶۱۰ – ۰۹۹۱۲۷۴۱۰۲۷
سوالات متداول
فرد چه مدت بعد از پیوند میتواند به فعالیتهای روزمره خود برگردد؟
بهتر است تا دو هفته فعالیت سنگین نداشته باشید ولی بعد از چند روز میتوانید فعالیتهای روزمره سبک را از سر بگیرید.
برای جلوگیری از عفونت جای پیوند چه کار باید بکنم؟
بهترین کار برای جلوگیری از عفونت رعایت موارد مراقبتی بعد از عمل است. رعایت بهداشت دهان و استفاده از شویندههای ملایم یا محلول آب و نمک رقیق نیز جلوی عفونت را میگیرد.
آیا عمل پیوند استخوان دردناک است؟
این عمل معمولا تحت بیحسی موضعی یا در موارد پیچیده تحت بیهوشی عمومی انجام میشود. کمی درد در روزهای اول بعد از عمل طبیعی است که با استفاده از مسکن میتوان آن را مدیریت کرد.
